Thủ tướng yêu cầu giải quyết ngay điểm nghẽn tài chính cho khoa học công nghệ

Sáng 18/5, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, với sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của đồng chí Lê Minh Hưng, Thủ tướng Chính phủ.

Tại buổi Lễ, Thủ tướng Chính phủ chia sẻ, để đạt được mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển thu nhập cao vào năm 2045, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là chìa khóa vàng, là yếu tố sống còn.

Tạo đột phá cho khoa học công nghệ

Nhiệm vụ trong thời gian tới của ngành khoa học và công nghệ là thực hiện phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Trong đó, sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn, phải được thương mại hóa và có tỷ lệ nội địa hóa cao. Phải có đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động và tăng năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại buổi lễ.

Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng nhiệm vụ.

“Chúng ta phải quyết tâm rất cao để trong năm nay phải cụ thể hóa một số các sản phẩm phục vụ cho một số lĩnh vực rất trọng tâm”, Thủ tướng nêu.

Để thực sự tạo ra sự phát triển đột phá cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế.

Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay, phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể và thẩm quyền để xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời.

“Chính phủ đã giao trực tiếp cho đồng chí Bộ trưởng Bộ Tài chính, đồng chí Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ và các đồng chí Bộ trưởng các lĩnh vực. Cơ chế phải đột phá, nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường chúng ta sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Cho nên bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng cũng nêu nhiệm vụ, nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò là người mua đầu tiên đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện. Tinh thần là phải rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn.

Người đứng đầu Chính phủ cũng nêu rõ vai trò của việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có hiệu quả, tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài. Bên cạnh đó, phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy "tạo ra sản phẩm" một cách thực chất.

“Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước và phải phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa để làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện", Thủ tướng yêu cầu.

Tái cấu trúc các Chương trình KHCN quốc gia

Tại buổi Lễ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, Bộ đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức khoa học và công nghệ.

Bên cạnh đó, thực hiện đổi mới cơ chế tài chính, phát triển thị trường khoa học công nghệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tạo môi trường thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ và startup công nghệ Việt Nam phát triển.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Bộ trưởng chia sẻ thêm, việc đầu tư phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính đang được thực hiện thông qua kế hoạch tái cấu trúc các chương trình KHCN quốc gia, quy hoạch mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia và địa phương.

Theo định hướng này, 42 chương trình KHCN quốc gia dự kiến sẽ được tổ chức lại theo hướng tinh gọn và phân tầng chức năng, thành 06 chương trình lớn, bao gồm (1) Các chương trình Nghiên cứu cơ bản; (2) Các Chương trình KHCN quốc gia; (3) Các chương trình triển khai công nghệ chiến lược quốc gia; (4) Các chương trình Đổi mới sáng tạo quốc gia; (5) Các chương trình Chuyển đổi số quốc gia; (6) Các chương trình nâng cao tiềm lực KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia.

Trong sáu trụ cột này, theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc phát triển công nghệ chiến lược quốc gia giữ vai trò đặc biệt quan trọng, nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán công nghệ lớn có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ của đất nước.

Bộ trưởng cho biết thêm, Bộ KH&CN đang tiếp tục đổi mới đồng bộ cơ chế quản trị và điều hành. Mục tiêu là từng bước thiết lập mô hình quản trị thống nhất và thông minh trên nền tảng số, qua đó nâng cao tính minh bạch, hạn chế trùng lặp trong quản lý các nhiệm vụ KHCN.

“Giải pháp trọng tâm là triển khai và vận hành Nền tảng quản lý KHCN quốc gia, kết nối và đồng bộ dữ liệu trên phạm vi cả nước về nhiệm vụ KHCN, các quỹ hỗ trợ, nguồn vốn, đội ngũ nhà khoa học, kết quả nghiên cứu và hoạt động chuyển giao công nghệ”, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ.