Thể chế mở đường - 6 nghị quyết đặc thù tạo dư địa bứt phá
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quyết định sự phát triển. Với vai trò Thủ đô, Hà Nội đặt yêu cầu tiên phong lên trước hết, coi đây vừa là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, vừa là đòi hỏi nội tại để nâng chất mô hình tăng trưởng.
Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng trao đổi về cách Hà Nội chuyển hóa tinh thần Nghị quyết số 57 thành mục tiêu, quyết sách và chương trình hành động cho nhiệm kỳ tới. Trọng tâm được nhấn mạnh là tư duy "không chờ đợi, đi trước một bước bằng thể chế, hạ tầng và con người" - một mệnh lệnh hành động nhằm tạo chuyển động đồng bộ từ cơ quan quản lý tới thị trường và xã hội.
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, Nghị quyết số 57 xác định khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là "động lực then chốt của mô hình tăng trưởng mới". Từ nhận thức đó, Hà Nội lựa chọn cách tiếp cận cụ thể: đặt nhóm chỉ tiêu có tính dẫn dắt cho giai đoạn tới, đồng thời xây dựng công cụ chính sách đủ mạnh để tổ chức thực hiện.
Các mục tiêu được nêu gồm: đến năm 2030, khu vực kinh tế dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo chiếm trên 40% GRDP; GRDP bình quân đầu người đạt 12.000 USD; tăng trưởng GRDP đạt 2 con số (khoảng 11% mỗi năm). Đây là các mục tiêu thách thức, đòi hỏi sự kiên định, cách làm bài bản và kỷ luật thực thi, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh giữa các trung tâm kinh tế - công nghệ ngày càng gay gắt.
Điểm nhấn về thể chế được Hà Nội đặt đúng vị trí "mở đường". Thành phố đã có bước đi nổi bật khi HĐND Thành phố ban hành 6 nghị quyết đặc thù về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, đây là "bộ công cụ chính sách đồng bộ", hỗ trợ toàn diện từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm đến thương mại hóa và kết nối thị trường.
Các đại biểu tham quan các gian hàng tại lễ ra mắt chợ chuyển đổi số và sàn giao dịch công nghệ
Cùng với đó, Hà Nội nêu rõ định hướng áp dụng cơ chế sandbox, thể hiện quan điểm nhất quán: thể chế phải mở đường cho sáng tạo, không để rào cản pháp lý kìm hãm tiến bộ. Đây cũng là cách Thành phố lựa chọn để tăng tốc chuyển giao - ứng dụng, rút ngắn hành trình sản phẩm công nghệ đi từ phòng thí nghiệm ra thị trường, tạo "điểm nổ" cho tăng trưởng dựa trên tri thức.
Trên nền thể chế, đầu tư hạ tầng được coi là trụ đỡ tiếp theo. Hà Nội xác định đầu tư mạnh vào hạ tầng số và hạ tầng khoa học như trung tâm dữ liệu, hệ thống phân tích dữ liệu dùng chung, nền tảng đô thị thông minh, không gian nghiên cứu và hệ sinh thái công nghệ cao. Cách tổ chức này cho thấy Thành phố không tách rời "hạ tầng số" với "hạ tầng khoa học", mà coi đây là một hệ cấu thành để vận hành đô thị hiện đại, quản trị dựa trên dữ liệu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Trong giai đoạn 2021-2025, kinh tế số chiếm khoảng 23% GRDP; năng suất lao động đạt 347 triệu đồng/người; khu công nghệ cao Hòa Lạc tiếp tục thu hút nhiều dự án quy mô lớn. Những nền tảng này được xác định là bước đệm để Hà Nội chuyển sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, hướng đến mục tiêu trên 40% GRDP từ kinh tế tri thức vào năm 2030.
Động lực tăng trưởng từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Trong cấu phần đổi mới sáng tạo, Hà Nội xác định rõ các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá nhanh giai đoạn 2026-2030, dựa trên lợi thế về hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ lớn.
Thứ nhất là công nghệ số và kinh tế số, với các công nghệ lõi như AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, fintech và thương mại điện tử. Thành phố đặt mục tiêu tỷ trọng kinh tế số đóng góp trên 40% GRDP vào năm 2030. Với cơ chế sandbox và chính sách khuyến khích R&D, Thành phố kỳ vọng rút ngắn chu trình sản phẩm công nghệ, tăng tốc thương mại hóa và mở rộng thị trường.
Các gian hàng trưng bày tại Hội nghị Thành phố thông minh Việt Nam - Châu Á 2025
Thứ hai là công nghệ sinh học, y sinh và y tế thông minh. Hà Nội có hệ thống bệnh viện tuyến Trung ương và phòng thí nghiệm mạnh, là điều kiện để phát triển vắc xin thế hệ mới, dược phẩm sinh học và công nghệ gen. "Quỹ Đầu tư mạo hiểm của thành phố sẽ hỗ trợ các startup y sinh và thúc đẩy mô hình bệnh viện thông minh ứng dụng AI", Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nêu định hướng.
Thứ ba là công nghệ môi trường và kinh tế tuần hoàn, hướng tới các giải pháp giảm phát thải, quản lý chất thải, tái chế và phát triển đô thị xanh. Đây là lĩnh vực vừa gắn với yêu cầu phát triển bền vững, vừa mở ra thị trường công nghệ lớn nếu có cơ chế thử nghiệm, đặt hàng và mô hình hợp tác phù hợp.
Để hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vận hành thực chất, Hà Nội nhấn mạnh phương châm "Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp dẫn dắt, viện trường cung cấp tri thức và startup tạo đột phá". Theo đó, Thành phố thiết kế nhóm chính sách theo từng chủ thể.
Với doanh nghiệp, Hà Nội định hướng loạt hỗ trợ "thực chất" như hỗ trợ R&D, sở hữu trí tuệ, thử nghiệm sản phẩm, tiếp cận mặt bằng, thuê chuyên gia và ưu tiên dự án công nghệ cao. Với viện nghiên cứu và trường đại học, Thành phố thúc đẩy cơ chế đặt hàng nghiên cứu, đồng tài trợ đề tài R&D và chia sẻ lợi ích từ thương mại hóa. "Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội trở thành kênh kết nối tri thức - tài chính - thị trường", qua đó thu hẹp khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng.
Với startup, "Quỹ Đầu tư mạo hiểm của thành phố đóng vai trò 'vốn mồi'", giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn nhất. Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội được định hướng thành hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện như tư vấn pháp lý, thử nghiệm sản phẩm, gọi vốn và mở rộng thị trường.
Một trụ cột được nhấn mạnh xuyên suốt là nhân lực chất lượng cao. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, "không có nhân lực, đổi mới chỉ là khẩu hiệu", vì vậy quan điểm xuyên suốt là đầu tư vào con người trước khi đầu tư vào công nghệ. Thành phố triển khai cơ chế đãi ngộ đặc thù để thu hút chuyên gia trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, y sinh, môi trường… gồm hỗ trợ nhà ở, điều kiện làm việc, hợp đồng linh hoạt và môi trường sống chất lượng cao.
Lễ ra mắt mô hình thí điểm kiosk thông minh
Song song, Hà Nội đẩy mạnh đào tạo kỹ năng mới cho lực lượng lao động, đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo khoảng 50.000 nhân lực kỹ thuật cao trong các lĩnh vực công nghệ số và công nghệ mới. Thành phố cũng phát triển không gian nghiên cứu, giáo dục tại Hòa Lạc và quy hoạch di dời một số trường đại học, viện nghiên cứu về khu vực này để hình thành "đô thị học tập - công nghệ cao".
Hà Nội định hướng xây dựng các trung tâm R&D quy mô khu vực tại Hòa Lạc, Tây Tựu, Yên Xuân, gắn với hệ sinh thái công nghệ cao và hạ tầng đô thị thông minh. Mục tiêu được nêu là hướng tới vào nhóm 50 đô thị thông minh hàng đầu thế giới năm 2030.
Cùng với phát triển nội lực, Thành phố nhấn mạnh liên kết vùng với Bắc Ninh, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Hà Nam… theo hướng hình thành chuỗi giá trị công nghệ cao thống nhất, chia sẻ dữ liệu, hạ tầng logistics và nguồn nhân lực. Hà Nội giữ vai trò dẫn dắt, đồng thời đặt yêu cầu phát triển theo chuỗi, tạo lợi ích lan tỏa cho toàn Vùng Thủ đô.
Khai trương Trung tâm điều hành thông minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI
Đáng chú ý, Thành phố cũng xác định truyền thông chính sách là một cấu phần của năng lực thực thi. "Chiến dịch 90 ngày truyền thông về 6 nghị quyết chỉ là bước mở đầu", theo đó Hà Nội định hướng duy trì truyền thông chuyên sâu để cơ chế mới được hiểu đúng, triển khai đồng bộ và đi vào cuộc sống, hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.
Hà Nội đang lựa chọn cách đi thẳng vào những trụ cột quyết định: thể chế mở đường, hạ tầng tạo nền và con người làm gốc. Khi tinh thần Nghị quyết số 57 được chuyển hóa thành mục tiêu dẫn dắt, công cụ chính sách cụ thể và cơ chế tổ chức thực thi rõ ràng, Thủ đô đặt mình vào tư thế chủ động - tiên phong - chịu trách nhiệm, tạo động lực tăng trưởng chủ yếu từ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho nhiệm kỳ tới.
